Na Suleiman Shagata, Mwanza
Wafanyabiashara wanaofanya shughuli zao ndani ya Soko Kuu la Jijini Mwanza wameiomba serikali kuingilia kati na kuwatoa wafanyabiashara wanaoendesha biashara zao katika maeneo yasiyo rasmi, hususan barabarani na maeneo yanayozunguka soko hilo, ambalo ujenzi wake umegharimu zaidi ya Shilingi bilioni 26.6.
Malalamiko ya Wafanyabiashara wa Ndani ya Soko
Wito huo umetolewa jana na wafanyabiashara waliopo ndani ya soko hilo, wakieleza kushangazwa na ukimya wa serikali ya wilaya na mkoa, ilhali wanajua wazi kuwa wafanyabiashara waliopo sokoni wanalipa tozo na kodi mbalimbali kupitia halmashauri na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA).
Kwa mujibu wa wafanyabiashara hao, wale wanaofanyia biashara nje ya soko hawalipi kodi wala tozo zozote, hali inayowawezesha kuuza bidhaa kwa bei ya chini zaidi. Matokeo yake, wateja wengi hawafiki sokoni, jambo linaloathiri mapato na kuhatarisha mafanikio ya uwekezaji mkubwa uliofanywa na serikali katika ujenzi wa soko hilo la kisasa.
Wito wa Kutenganisha Siasa na Utendaji Kazi
Wafanyabiashara hao wamesisitiza kuwa umefika wakati kwa watumishi wa serikali kutenganisha siasa na utendaji kazi. Wamesema hakuna sababu ya serikali kufumbia macho biashara zinazofanywa katika maeneo ambayo wafanyabiashara walishawahi kuondolewa hapo awali, badala ya kuwalazimisha wote kufanyia biashara katika maeneo rasmi yaliyotengwa.
Gharama Wanazobeba Wafanyabiashara wa Ndani ya Soko
Akizungumza na waandishi wa habari, mfanyabiashara wa soko hilo, Shabani Mteganda, alisema wafanyabiashara waliopo ndani ya soko wanalipa gharama nyingi kila mwezi na kila mwaka, zikiwemo:
Kodi ya pango la kizimba: Sh 30,000
Taka: Sh 5,000
Umeme: Sh 4,000
Ulinzi: Sh 2,000 (kwa mwezi)
Pia wanalipia:
Leseni ya biashara: Sh 80,000 kwa mwaka
Mapato: Sh 100,000 kwa mwaka
Mteganda alisema inashangaza kuona viongozi wa serikali wamenyamaza licha ya kufahamu changamoto wanazokutana nazo kila siku.
Wafanyabiashara wa Nje Kuzuia Njia za Wateja
Mteganda aliongeza kuwa tangu waliporejea kufanya biashara katika Soko Kuu baada ya kufunguliwa mwezi wa saba, wamekuwa wakitoa malalamiko yao katika ngazi mbalimbali bila mafanikio. Wafanyabiashara wanaofanyia biashara nje ya soko wameendelea kuongezeka na hata kupanga bidhaa zinazofanana na zile za ndani ya soko hadi katika maeneo yanayozunguka soko hilo.
Kwa mujibu wake, hali imefikia hatua ambapo wafanyabiashara hao wa nje wanazuia njia za kupita, hivyo kuwafanya wateja kushindwa hata kuingia sokoni.
> “Siasa inachelewesha utendaji kazi, hivyo nawaomba viongozi watatue changamoto hii kwani ni kero kubwa kwa sisi wafanyabiashara tuliopo sokoni,” alisema Mteganda.
Wafanyabiashara Wadai Tamko la Serikali
Mfanyabiashara mwingine ambaye hakutaka kutaja jina lake alisema mara kadhaa wamekuwa wakipaza sauti kuomba tamko rasmi kutoka halmashauri kuhusu kurejea kwa biashara holela barabarani, hali inayosababisha adha kwa wapitaji. Hata hivyo, hadi sasa hakuna hatua yoyote iliyochukuliwa.
Serikali Yatoa Ahadi ya Kuchukua Hatua
Akijibu malalamiko hayo, Meneja wa Soko Kuu, Japhari Kasusura, alisema tayari taarifa zimewasilishwa kwa Mkuu wa Mkoa, Mkuu wa Wilaya pamoja na halmashauri husika. Alisema ana imani kuwa serikali itachukua hatua stahiki na kuwahakikishia wafanyabiashara kuwa malalamiko yao yanafanyiwa kazi.
> “Uwekezaji huu mkubwa wa zaidi ya bilioni 26.6 una malengo ya kukusanya takribani bilioni 3.4 kwa mwaka. Hakuna atakayeruhusiwa kufanya biashara katika maeneo yasiyo rasmi,” alisema Kasusura.
Aliongeza kuwa barabara zote zinazozunguka soko hilo zimetengwa kwa ajili ya kupitisha daladala kutoka maeneo mbalimbali kama Kisesa, Mwaloni kupitia Pamba na Lumumba, hivyo hakutakuwa na nafasi kwa mtu yeyote kupanga bidhaa zake barabarani.
Hitimisho
Malalamiko ya wafanyabiashara wa Soko Kuu Mwanza yanaonesha wazi changamoto ya biashara holela katika maeneo ya mijini na athari zake kwa mapato ya serikali na ustawi wa wafanyabiashara wanaofuata sheria. Wengi sasa wanasubiri kuona hatua madhubuti zitakazochukuliwa na serikali ili kulinda uwekezaji mkubwa uliofanywa na kurejesha utaratibu katika Soko Kuu la Jijini Mwanza.